تعمیر و نگهداری

 

مقدمه :

 

در این راهنمای فنی اطلاعات لازم در خصوص نحوه تعمیر و نگهداری و اتصال لوله های GRP  تولیدی شرکت دیبا فایبرگلاس توضیح و درج گردیده است و انتظار می رود کاربران و مصرف کنندگان محترم محصولات این شرکت نهایت توجه و اهتمام را در رعایت نکات فنی و ایمنی قید شده در این دستورالعمل مبذول دارند.

 

آنچه در این راهنما می خوانید در خصوص مراحل مختلف سيكل توليد پيوندهاي دائمي اجزاء خطوط لوله ساده با تقويت كننده هاي نواري ( كه از لايه گذاري الياف شيشه و مت كه به رزين آغشته شده اند بدست مي آيد) می باشد.

اتصال جوشي عبارت است از برقراري يك جوش و تقويت آن با استفاده از الياف شيشه آغشته به رزين. در به آن معني كه در فلزات كاربرد دارد نيست و در واقع نوعي چسباندن GRP واقع اتصال جوشي در لوله هاي از نوع فيزيكي سطوح و ايجاد فرآيندهاي شيميايي بين سطوح و در نهايت تقويت آن مي باشد. بنابراين هر چه سعي در بالا بردن سطح موثر تماس بين چسب (رزين+ الياف شيشه) و قطعه انجام گردد استحكام اتصال افزايش مي يابد.

اين كار با ايجاد سطوح زبر روي قطعه انجام مي گيرد. جهت افزايش استحكام اتصال جوشي مي بايست محل اتصال از هرگونه آلودگي عاري باشد. اين كار معمولاً توسط جريان فشرده هوا واستفاده حلالي مانند (استون) صورت مي پذيريد.

 

 

 

 

مواد، ابزار و تجهيزات لازم:

مواد لازم شامل: الياف، رزين، پراكسايد، كبالت، استون و ساير افزودني ها

 

رزين :

بسته به نوع رزين به كار رفته در لوله انتخاب مي گردد. همچنين مي توان به لايه خارجي خصوصيات متفاوتي نسبت به لايه در تماس با سيال داد.

 

آغازگر ( واکنش دهنده) – پراکساید :

جهت شروع واكنش پخت نياز به استفاده از يك كاتاليزور يا عبارتي ديگر، شروع كننده است. با افزودن

پراكسايد، پخت رزين به صورت نامحسوس و بسيار كند شروع مي شود .

 

كبالت(شتاب دهنده) :

مانند كبالت كه معمولاً به صورت (Accelerator) جهت تسريع در واكنش مي توان از يك شتاب دهنده

محلول در استايرن و به رنگ بنفش موجود مي باشد استفاده كرد. كبالت با پراكسايد واكنش داده و كيوراسيون را در دماي محيط ممكن مي گرداند.

 

توجه 1:  در صورتي كه كبالت و پراكسايد بيش از حد مجاز وارد سيستم گردند ممكن است سبب بالا رفتن دماي قطعه و سوختن و آسيب ديدن آن گردند.

توجه 2 : هرگونه كبالت و پراكسايد مستقيما با هم مخلوط شوند و در زمان نگهداري با هم در تماس نباشند.

 

 

 

 

الیاف :

الياف به شكلهاي گوناگون (رشته اي، پارچه هاي بافته شده و ... موجود مي باشد.)

در روش لايه گذاري دستي از الياف پارچه اي بافته شده استفاده مي گردد. مهمترين الياف مورد استفاده به صورت سي گلاس، مت و روئينگ حصيري مي باشند. سي گلاس معمولاً به صورت آستري در محل تماس با سيال مورد استفاده قرار مي گيرد.

به صورت كلي الياف مت و روئينگ حصيري به صورت متناوب جهت تقويت قطعه بكار مي روند. بهتر است كار تقويت را با چندين لايه مت شروع و با چند لايه مت نيز پايان يابد. هيچگاه نبايد دو لايه روئينگ حصيري را بر روي هم تقويت نمود زيرا موجب جدايي لايه در قطعه مي گردد.

 

ابزار و تجهيزات :

ابزار و تجهیزات لازم شامل سنگ فرز، سنباده، شابلون برش، قلم مو، برس، شير فشار هوا و ... میباشد.

 

شرح فرآيند :

 

بسته به سايز و امكان دسترسي به داخل لوله دو روش وجود دارد:

-1 جهت اتصال در لوله و قطعاتي كه از داخل به محل اتصال دسترسي وجود نداشته باشد، اتصال بدون اعمال چسب بوده و لايه استري (سي گلاس) از خارج از لوله اعمال مي گردد. (سايزهايي تا قطر 600 ميليمتر)

-2 در لوله و قطعاتي كه به محل اتصال از داخل دسترسي وجود داشته باشد اتصال با اعمال چسب انجام

شده و لايه استري داخل لوله ايجاد مي گردد. ( لوله هاي بيشتر از قطر 600 ميليمتري)

 

 

 

نحوه انجام اتصال :

علامت زدن و برشكاري :

براي هر چه بهتر شدن تقويت دو سر لوله ها مي بايست كاملاً صاف و عمود برش بخورند. بدين منظور مي توان از شابلون كاغذي و يا ورقه نازك استيل استفاده نمود.

شابلون بر روي منطقه مورد نظر و لوله پيچيده شده و دو سر آن روي هم قرار مي گيرند. در اين حالت مي توان خطي صاف و عمود بر لوله ايجاد نمود. در مورد نافي در سه راهي ها و يا بند زانوها نيز از شابلونها خاص اينكار استفاده مي گردد.

پس از خط كشي قسمت مورد نظر را توسط صفحه برش ميني فرز مي توان جدا نمود. همچنين براي اريب زدن وايجاد پخ در لوله هاي GPR  دستگاههاي خاص بنا به نوع كار ممكن است مورد نياز باشد .

كونيك كردن:

براي كونيك كردن دو سر لوله بسته به نوع اتصال و سايز لوله كه در ابتدا توضيح داده شد دو روش وجود دارد.

الف. كونيك با طول زياد براي اتصال نوع اول، لوله و قطعاتي كه امكان دسترسي از داخل براي آنها وجود

ندارد.

 

 

 

ب . كونيك با طول كوتاه براي اتصال نوع دوم (اعمال چسب و آستري از خارج) در لوله و قطعاتي

كه امكان دسترسي از داخل لوله وجود دارد.

 

آماده سازی :

 

بر روي انتهاي دو لوله اي كه مي بايد به يكديگر متصل گردد بايستي اقدامات زير به ترتيب اعمال گردد :

دو انتهاي لوله ها را به طولي بيشتر از مقداري كه بايستي لايه گذاري گردد كاملاً تميز كنيد.

تمام سطحي را كه بايد لايه گذاري گردد (خارج و در صورت لزوم داخل لوله) با يك دستگاه ساب برقي يا بادي ، براي ايجاد يك سطح كاملاً زبر ، بسابيد.

 انتهاي لوله ها را با توجه به نوع پيوند با دستگاه ساب كونيك كنيد .

با استفاده از باد يا چرتكه آغشته به محلول شستشو ، غبار حاصله را كاملاً خارج نمائيد .

مجدداً سطح را تميز نموده و با استفاده از يك حلال مناسب (استون) رزين سطح محصول را احياء نمائيد.

بگذاريد سطح خشك شود .

 

 

تراز نمودن :

دو انتهاي لوله ها را تراز نمائيد . بين دو سطحي كه بايد به هم پيوند شوند فاصله اي بين 3 تا 10 ميليمتر باقي بگذاريد. استفاده از وسائل مشابه كه امكان تراز نمودن و سنتر نمودن پيوندها را فراهم مي آورد نيز امكان پذير است .

يك رينگ قابل انعطاف از مواد مناسب يا يك تپوپ قابل باد شدن در بين انتهاي دو لوله وارد كنيد تا ضمن ايجاد تداوم در آستري از ريزش رزين به داخل لوله جلوگيري شود . وسائل مربوط به سنتر نمودن و آب بندي بايد هنگامي كه دو سر لوله به صورت ناقص به هم خورده اند يا لايه گذاري كامل انجام شده است ، كاملاً خارج شوند .

 

جفت كردن اتصال :

دو سر قسمتهايي كه قرار است به يكديگر متصل گردند كاملاً روبر و هم مركز كنيد.

(رعايت فاصله3 الی 10 ميلي متر بين دو سر الزاميست .)

 

ايجاد آستری :

هنگاميكه امكان دسترسي به داخل لوله وجود داشته باشد ابتدا 2 لايه مت و سپس 2 لايه سي گلاس در تماس باسيال داخل لوله استفاده مي گردد. در مواردي كه دسترسي به داخل لوله وجود ندارد در خارج لوله از دو لايه سي گلاس با پهناي10 cm استفاده مي شود.

عمليات لايه گذاري بايستي هنگامي آغاز گردد كه زمان كافي براي تكميل آن موجود باشد . براي سايزهاي 800 mm و بيشتر ضخامت لايه آستري 5mm و براي سايزهاي 800mm ضخامت لايه آستري كمتر از8mm  است. افت درجه حرارت شبانه مي تواند موجب انقباض گرمائي قسمتهاي از لايه ها شده و  باعث شكست در لايه هاي نازك گردد .

 

 

روش اجرا :

ابتدا سطح را آماده سازي نموده سپس از آغشته نمودن سطح به رزين اگر اتصال از نوع اول باشد. ابتدا دو لايه سي گلاس را كار كرده و سپس لايه هاي مت را برروي آن اجرا مي نماييم و اگر اتصال از نوع دوم

باشد ابتدا لايه هاي مت را كار نموده و پس از هواگيري دو لايه سي گلاس كار مي نماييم.

 

    

 

تقویت نهایی :

 

ضخامت و طول تقویت ناحیه اتصال دو سر لوله مطابق با جداول استانداردی که در حین اجرا در اختیار مجری قرار خواهد گرفت انجام می پذیرد. هنگامی که ضخامت تقویت بیشتر از 5 میلیمتر باشد عملیات لایه چینی و تقویت را میباید مطابق روش زیر صورت داد :

پس از رسيدن به ضخامت 5 میلیمتر مي بايست لايه چيني متوقف و پس از كيوراسيون، سطح كار مجدداً سنگ كاري و شستشو شود، سپس اقدام به لايه چيني نمود. اين مراحل تا رسيدن به ضخامت استاندارد تكرار ميگردد. در ابتدا مي بايست تقويت با حداقل 2 لايه مت آغاز و در انتها با به كار گيري مت پايان يابد. لايه هاي مياني به صورت متناوب با مت و روئينگ حصيري پر مي گردند.

 

 

هميشه مي بايست بين دو لايه روئينگ حتماً يك لايه مت وجود داشته باشد. در غير اينصورت استحكام به ميزان قابل توجهي افت پيدا مي كند.

 

بازسازي آستري از داخل :

در اين حالت ( پيوند با كونيك كوتاه ) ناحيه كونيك بايد با چسب پر شود .

 

تراز بودن و ثابت بودن دو انتهاي لوله را كاملاً بررسي كنيد .

چسب را با توجه به دستورالعمل هاي مشخص آن آماده نمائيد .

چسب را با كاردك اعمال نموده و تمام جاهاي خالي را پر نمائيد .

بعد از پر كردن ناحيه كونيك ، چسب را به حال خود رها كنيد تا با توجه به شرايط تعيين شده ، بدون حركت دادن يا ضربه زدن به قطعات ، پليمريزه شده و سرد گردد.

اولين پوشش رزين را بر روي سطح داخلي كه بايد لايه گذاري گردد با چرتكه اعمال نمائيد.

دو لايه مت آغشته به رزين و دو لايه سي گلاس اعمال نمائيد. بگونه اي كه الياف سي گلاس با سيال در ارتباط قرار گيرند.

با يك چرتكه پوشش نهائي با رزين (در صورت نياز مخلوط با پارافين) را اعمال كنيد.

 

لايه گذاري پيوند

ضخامت و عرض پيوند ، همچنين تعداد لايه هاي مت يا روئينگ حصيري مورد استفاده ، در جداول ابعاد

استاندارد يا در جداول مخصوص پروژه بيان شده اند .

 

اولين لايه رزين از قبل آماده شده را بر روي سطح لوله اعمال كنيد.

یک نوار از مت ( از نوع E) را اندازه گيري كرده ، برش زده و با آغشتن با رزين ، اعمال نمائيد

 

 

حباب هوا را با استفاده از رول حذف نمائيد.

يك نوار از روئينگ حصيري را اندازه گيري كرده ، برش زده و با آغشتن با رزين ، اعمال نمائيد .

حباب هوا را با استفاده از رول حذف نمائيد.

 

 عملیات بالا ( مراحل 1 الی 5 ) تكرار مي گردد تا ضخامت مورد نياز بدست آيد . چنانچه ضخامت كلي كه بايد حاصل آيد خيلي زياد باشد، ضروري است كه لايه هاي متعددي با ضخامت كمتر ايجاد گردد و براي تكميل كيوراسيون و سخت شدن رزين بين لايه ها صبر شده و بعد عمليات ادامه يابد.

 

توجه : هر لايه تكي بايد با يك لايه مت ( از نوع E ( تكميل گردد .

 

بعد از دستيابي به ضخامت مورد نياز و تكميل عمليات سخت شدن ، بوسيله چرتكه يك پوشش رزين با

بازدارنده اشعه ماوراء بنفش (با پارافين در صورت نياز با توجه به نوع رزين) بر روي سطح خارجي پيوند اعمال نمائيد .

 

 

 

      

 

 

 

 

 

 

 

 

بهره گیری از بسته پیش آغشته چندلا

 

در محل هايي كه امكان تقويت سطوح زيرين مشكل است و در محل هايي كه كمبود فضا وجود دارد ، مانند كانالها ، بسته اي از ورقه هاي الياف شيشه چند لا آماده نمائيد . تقويت كننده هاي شيشه اي معمولاً شامل چند لايه مت و روئينگ حصيري هستند كه به صورت نوار برش خورده اند اين تقويت كننده ها به صورت زير در روي ميز كار نهاده مي شوند .

ابتدا روي سطح ميز كار را با مايلر پوشانده تا در زمان برداشتن لايه هاي روي هم قرار گرفته، مشكلي از نظر چسبيدن به سطح ميز كار پيش نيايد.

 

اولين نوار بر روي مايلر نصب شده آخرين نوار بر روي پيوند خواهد بود و آخرين نوار بر روي پيوند خواهد بود و آخرين نوار بر روي ميز اولين نوار بر روي پيوند خواهد بود .

طول اين نوارهاي الياف شيشه بايستي بدقت تعيين گردد تا هم پوشاني صحيحي را ايجاد نمايد.

حداكثر ضخامت هر بسته تقريباً 5 ميليمتر مي باشد اما در هر حال هرگز نبايد بيشتر از نصف ضخامت كل توده لايه گذاري شده باشد . هر توده لايه گذاري شده بايد حداقل از دو بسته روي هم قرارگرفته تشكيل شود و در سطح پيوند به تناوب بكار رود .

 

عرض بسته بايد برابر با عرض كل نوار،لايه گذاري باشد . عرض نوار لايه گذاري به سمت خارج تقويت كننده كاهش مي يابد ولي پيوند در جهت محيط مجاز نيست.

هنگام لايه گذاري ورقه هاي الياف شيشه ، بسيار ضروري است كه بين نوارها ، حداقل به عرض 25 ميليمتر ، به منظور روي هم افتادگي بين بسته ها به تناوب كار شود .

 

 

 

 

 

هر ورقه از تقويت كننده شيشه بايد با رزين كاملاً آغشته گردد و بسته آماده شده با قدرت رول كشي گردد تا تمامي حباب هوا خارج شده و اطمينان كافي از ترشدگي و فشردگي حاصل آيد . بسته اشباع شده با رزين بايستي بدقت از ميز كار كنده شده ، برگردانده شده و بر روي سطح پيوند اعمال گردد به گونه اي كه آخرين نوار بر روي سطح لوله قرار گيرد . از مايلر نصب شده روي ميز كار ميتوان جهت سهولت در برداشت بسته استفاده نمود.

وقتي بسته بر روي سطح پيوند لوله اعمال گرديد مراقب باشيد تا چروك نخورد .

قدم بعدي حذف حبابهاي هوا خواهد بود كه مطابق روشهاي قبلي با غلتك زني انجام ميگردد